روايت شده است . و جلال الدّين محمّد بلخى در مثنوى ( دفتر دوم ) سروده است : گفت پيغمبر كه عيناىَ تَنَام * لا ينام قلب عن ربّ الأنام [ طبع نيكلسون بيت 3549 ص 447 دفتر دوم ] دربارهء غلبهء خواب ، بر پيمبر ( ص ) مسلمانان چند گونه توجيه كرده‌اند : علّت آن منافات غلبهء نوم است با حديث : تنام عيناى و لا ينام قلبى ، جلال الدّين محمّد - به مناسبت بيان تعريس [ آنست كه شبى در منزلى فرود آيند و پس از اندك استراحت بار برگيرند ] پيامبر ( ص ) در يكى از سفرها و به روايت ابو هريره در بازگشت از خيبر - مىگويد خواب بر پيمبر چيره نگشت ، و آن حالت استغراقى بود كه از مشاهدهء جمال حقيقت بر وى عارض گرديد و درين حالت - حكم ظاهر از وى ساقط شد . و توجيه او با گفتهء پيمبر ( ص ) كه بخارى در ذيل حديث « إنّ اللّه قبض أرواحكم حين شاء و ردّها عليكم حين شاء » خدا جان‌هاى شما را قبض كرد آنگاه كه خواست و بازشان داد - آنگاه كه خواست . [ صحيح بخارى ، طبع مصر طبع محمّد على و اولاده ج 1 ص 146 ] آورده است . ( شرح مثنوى شريف ص 820 ) أبيت عند ربّى ؛ اشاره است به حديث نبوى : [ أبيت عند ربّى يطعمنى و يسقينى ] كه در « صحيح مسلم » به صورت ديگر نيز روايت شده است : « أبيت يطعمنى ربّى و يسقينى » [ احاديث مثنوى ، ص 36 ] كلمهء « أبيت » فعل مضارع متكلّم وحده است از مصدر ( بيتوته ) به معنى شب گذاشتن و شب را به روز آوردن . يعنى پيش خداى خود شب مىگذارم كه مرا آب و غذا مىدهد . و جلال الدّين محمّد در دفتر اوّل سروده است : چون أبيتُ عند ربّى فاش شد * يُطعِمُ و يَسْقى كنايت ز آش شد . و در دفتر سوّم چنين گفته است : [ دفتر اوّل طبع نيكلسون بيت 3740 ] بل‌كه رزقى از خداوندِ بهشت * بىصداعِ باغبان ، بىرنجِ كِشت [ بيت 2541 ] « هجويرى » مىنويسد :